การทำตัวให้ฝีเท้าตก
.
.
โดย กฤตย์ ทองคง
.
.
ไม่มีนักวิ่งผู้ใดตั้งใจให้ฝีเท้าตกเลย แต่พวกเราก็พบภาวะฝีเท้าตกกันเสมอๆเป็นระยะๆ เพราะพฤติกรรมวิ่งอย่างไม่ตั้งใจ ทั้งสายแข่งและสายสุขภาพ
ทั้งสองสาย ฝีเท้าจะเพี้ยนจางลงจากคนละสาเหตุ คนละสองข้างปลายเลย
สายสุขภาพมาจากเพราะหย่อนคลายจางลงเพราะวิ่งมานาน วิ่งเท่ากันทุกวัน หลายปีเข้า แก่เองลงไปตามจำนวนปี ผัดผ่อนตัวเองลงไปในทางอ่อนมากกว่ากระชับขึ้น
บ้างก็ถูกเป่าหู จากผู้ที่ไม่ใช่นักวิ่ง ประมาณว่า วัยมากแล้ว ให้วิ่งดูตัวเองบ้าง เราไม่ใช่หนุ่มๆอย่างอดีตแล้ว แล้วยกตัวอย่างคนตายตอนออกกำลังมาขู่ทับ แล้วกันไปเชื่อเขา จางลงไปๆ แต่ไม่ดูตัวเอง เป็นกันแบบนี้ไม่น้อย จางลงแล้วไง อัตราเผาผลาญ Metabolic rate ได้ไม่ถึงเป้า เป้าหมายสายสุขภาพไม่ถึง
ส่วนสายแข่ง ฝีเท้าตกกันเกือบทั้งหมดมีสาเหตุมาจากคนละปลายข้างกับสายสุขภาพ คือ เข้มข้นไป เกินไป จนหลุดความพอดีกับตัวเอง
ฝีเท้าตกจากสายแข่งบางคน ดำเนินไปในลักษณะนี้ เพราะจัดแผนฝึกตัวเองเข้มข้นเกินไป ยังผลให้เจ็บ เจ็บแล้วยังผลให้ไม่สามารถต่อเนื่อง ต้องหยุดวิ่งนานเกิน พอกลับไปวิ่งก็พบว่าตกฟิตจากขาดซ้อม ไม่ได้ตกเพราะเจ็บ
เป็นภัยจากการวิ่งที่หลุดความพอดีของเรา วิ่งที่เข้มข้นเกินไป ทำให้เราฝีเท้าตกด้วยอย่างนี้เอง
จุดที่ดีที่สุดที่เอื้อให้การฝึกก้าวหน้ามีหลายอย่าง หนึ่งในประการที่สำคัญคือ "จุดที่พอดี"
พอดีของนาย.ก กับ พอดีของ น.ส.ข ก็ไม่เท่ากัน ที่ต้องเป็นความพอดีของผู้นั้น
เพราะสายแข่งที่ให้ความสำคัญกับคุณธรรมวิ่งว่า "อยู่ที่ใจ" อยู่ที่ความพากเพียร บากบั่น มานะ พยายาม ไม่ย่อท้อ ที่ใช้ก็จริง แต่ยังไม่ใช่ยามนี้ ใช้คุณธรรมผิดที่
เพราะเราใช้ใจนี่เอง ทำให้ไม่มีตัวเบรคจากร่างกายที่เตือนมา การพักฟื้นไม่ทัน ร่างกายปรากฎเตือนหลายครั้ง แต่กลับถูกเจ้าตัวตีความว่า ต้องเร่ง "ลงแส้ต่อ" ต้องตีเหล็กตอนร้อน ฝีเท้ากำลังขึ้น กำลังฮิตหลักการคิปโชเก้ วินัย set me free ผิดเวลา เอาคำแนะนำของคิปมาทำเป็นลัทธิแก้
ทั้งๆที่หาประจักษ์ไม่ว่าตัวเองกำลังละเมิดกฎทองคำของการวิ่งประการสำคัญ Listen your body
ระดับต้นทุนความเหนียวแน่นของร่างกายแต่ละคนไม่เท่ากัน ทั้งจากประสบการณ์กีฬา ทั้งจากประสบการณ์ชีวิตเก่าก่อนเจออะไรมา ทั้งจากกรรมพันธุ์ และประวัติการใช้ร่างกายดั้งเดิมกับประวัติความบาดเจ็บอดีต ล้วนบางบอกระดับการฝึกที่พอดีที่จะเกิดเนื้องานที่เป็นของผู้นั้นอย่างจำเพาะเจาะจง
ในการวิ่งครั้งหนึ่งๆ ในการฝึกแต่ละคราว ถ้าเบาไป จะไม่เกิดเนื้องาน ถ้าหนักไปจะเจ็บ หรือที่หนักอยู่ แต่ไม่ถึงกับเจ็บก็จะเข้าโหมดสะสม ที่มีทิศทางมุ่งบาดเจ็บอยู่ดีในอนาคต ตรงหนึ่งตรงใด
รวมทั้งปัจจุบันที่จะมีอัตราซึมซับสิ่งที่ฝึกไปได้ต่ำ พูดง่ายๆ ฝึกเหนื่อยฟรี ไม่ซึมซับ ขาดทุน เก็บเกี่ยวกำไรไม่ได้
เมื่อนักวิ่งจะวิ่ง ก่อนอื่น เขาต้องหาเป้าหมายเสียก่อน
1) เป้าหมายระยะยาว จะเอาวิ่งไปทำอะไร เพื่อสุขภาพจริงหรือเพื่อแข่งขัน มีการทำตัวที่แตกต่างกันมากมาย มักพบไม่น้อยที่สายแข่งเอ่ยว่า "ตนเองสายสุขภาพ" แต่ทำไม่จริง
2) เป้าหมายระยะสั้น วันนี้ คนนึงอาจตั้งเป้าวิ่งเบา Recovery pace เขามาจากสายแข่ง ทั้งช้าทั้งน้อยทั้งเบา แต่คนหนึ่งอาจมาจากสายสุขภาพจริงช้าทุกวัน อาจวิ่งด้วยกันได้
เมื่อเราพบเป้าหมาย#2)แล้ว วันนั้นเราจะวิ่งกับใครค่อยส่ายหามอง ผู้ที่ Pace วิ่งวันนั้นคล้ายกัน
ที่ไม่ใช่คือ เข้ากลุ่มฝึกสายแข่งกลุ่มเดียว
คนนึงตรงกับวัน SW (Speedworks)
อีกคนตรงกับวันวิ่งยาว Long run (บังคับต้องช้า)
อีกคนตรงกับ Easy pace เพื่อ Recovery
แล้วทั้งหมดก็มาวิ่งด้วยกัน เพราะเราเอากลุ่มเป็นตัวตั้ง ไม่ได้เอาเป้าหมายของแต่ละคนเป็นตัวตั้ง
คนวิ่งจึงถูกรั้งกันไปรั้งกันมา เหมือนผูกเชือกล่ามติดกันเอาไว้เป็นกลุ่มนักโทษ นึกภาพวิ่งด้วยกันและผูกขาติดกันเป็นกลุ่มดู แบบนั้นแหละ
การวิ่งเป็นกลุ่ม จะดีมีประโยชน์ต่อเมื่อ กิจกรรมวิ่งของกลุ่มเอื้อต่อสมาชิกทุกคน ถ้อยทีถ้อยอาศัยกัน(แต่ก็ต้องไม่ทอดทิ้งเราด้วย)
ถ้าการวิ่งมันรั้งกันไปมา ไปด้วยกันไม่ได้ หมายความว่า Session วันนั้นไม่ตรงกัน ก็ควรแยกกันฝึก ที่ไม่ได้หมายความว่าหน่ายแหนงกันและกัน ถ้า pace เราวันนี้ ไม่มีใครวิ่งด้วย การวิ่งโดยลำพังก็เป็นความจำเป็น
อย่านิยามว่า Easy pace ใน Recovery เป็นพฤติกรรมที่ไม่ต้องเอาจริงเอาจัง ปรับได้
ไม่ใช่นะ ถ้าเพื่อเป้าหมายแข่ง ต้องตั้งใจทุก Session ฝึก เมื่อเบา ต้องบังคับตัวเอง"จัดเบา"ให้จงได้
หมายหัวทุกคนที่กล่าวว่า "ผมวิ่งเบาไม่เป็น" นั้น เขาจะไม่มีวันแรงได้เลย ไม่ได้สำนวน ไปดูได้เลย สิงห์หมูทั้งนั้น(สิงห์สนามซ้อม หมูสนามแข่ง)
ไม่ใช่เบาไม่พอ อย่างที่เป็นกันบ่อยๆ เมื่อเบาต้องเบาจริง ทั้งนี้เพื่อวันต่อไป Session ข้างหน้า เมื่อกำหนดให้แรง ต้องแรงให้ได้ ไม่ใช่ไม่ยอมฟื้น เพราะเมื่อวานอวดขิง วันนี้จึงฝืน นำไปสู่เจ็บ
เรากำลังนิยาม Session ที่เป็น Easy เป็นกิจกรมที่ไม่ต้องจริงจัง ปรับได้ กำลังเข้าใจผิดนะ "ต้องเบา" ไม่เบาไม่ได้ รู้ว่าแรงได้ แต่ห้ามทำ
อย่าทำราวกับว่า การวิ่งลำพังเป็นการวิ่งที่น่ารังเกียจ ต้องหาสหายร่วมวิ่งให้ได้ ถ้าวิ่งคนเดียว วิ่งไม่ออก ที่เป็นเช่นนั้นเพราะเคยชินมา ต้อง Break พฤติกรรมวิ่งนี้ให้แตก
ค่าที่ว่าหาคนวิ่ง Pace เดียวกัน หาได้บ้าง หาไม่ได้บ้าง ถ้าไม่ได้ อย่าฝืน
อนึ่ง...จากประสบการณ์เรานะ เมื่อหาเพื่อนวิ่ง
บางทีเราทั้งคู่ก็เบาเหมือนกัน แต่มิได้หมายความว่า เบาเท่ากันนะ
คนนึงเบาแต่ก็ยังเร็วกว่านี้
แต่อีกคนนึง เบาแต่ก็ช้ากว่านี้
ในการวิ่งไปด้วยกัน ยังผลให้คนหนึ่งต้องปรับตัวเข้ามาหา หรือไม่ก็ไม่ถึงเป้าทั้งคู่เลย
ทดลองวิ่งกันไปไม่กี่ครั้ง จะจับทางได้แล้วว่า เราไม่สามารถไปด้วยกันได้ ใครขนาดไหน ก็ไม่เป็นไร แยกวิ่งกัน แต่การคบหาเสวนากันหลังวิ่งเสร็จตอนยืดเส้นเท่านั้น
ค่าที่ว่า การวิ่งระยะไกล เป็นกีฬาปัจเจก Individual sport
พึงปฏิบัติต่อ I.S.ในฐานะให้ I.S. เกื้อหนุนเรา อย่าให้ IS. เสียดทานกับเรา
การวิ่งนั้น วิ่งแล้วฝีเท้าตกก็มี วิ่งแล้วประเทืองจุดหมายก็มี อยู่ที่ How to approach it
ไหนๆเสียเวลาฝึกวิ่งแล้ว ควรเก็บเกี่ยวให้ถึงเป้าหมายวิ่งได้ทุกคน
การวิ่งด้วยบุคลิกอย่างไร นำไปสู่อะไร มาเป็นนักวิ่งแล้วต้องรู้
ไม่ใช่เอาแต่วิ่งๆ ไม่ใฝ่ใจรับรู้เลย ถ้าเป็นเช่นนี้ จะมีแนวโน้มจัดเข้มเกินระดับที่พอดีกับตัวเองทั้งสิ้น เกินความเป็นตัวเองไป จนนำพาตัวเองไปสู่ปัญหาวิ่งไม่รู้จบ
.
.
กฤตย์ ทองคง
24 มีนาคม 2565
.
เรียนรู้ทางอ้อม ว่าทางยังผลให้ฝีเท้าตก ทางไหน
ก็จะได้ตั้งรับได้ถูกทาง หลีกเลี่ยงพฤติกรรมแบบนั้น
.
